COVID-19 hoành hành trở lại, Chủ tịch Hội Hô hấp TP.HCM chỉ cách bảo vệ phổi

thum web

Nguy cơ COVID-19 hoành hành trở lại, Chủ tịch Hội Hô hấp TPHCM PGS, TS, Bác sĩ Trần Văn Ngọc chỉ cách bảo vệ phổi.

COVID-19 gây ảnh hưởng thế nào đến hệ hô hấp, đặc biệt là phổi? Cơ chế hoạt động của nó ra sao? Những yếu tố nào đưa đến thành công trong công tác phòng chống COVID-19 ở nước ta? Những vấn đề này đã được PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc – Chủ tịch Hội Hô hấp TPHCM giải đáp trong bài tư vấn dưới đây.

1. Thưa PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc, đường hô hấp là một trong những bộ phận quan trọng, “sống còn” của cơ thể. Nhưng đây cũng là cơ quan phải đối mặt với nhiều vi sinh vật gây bệnh. Như chúng ta đã biết ở đường ruột có cả vi khuẩn có lợi và vi khuẩn có hại. Vậy vi sinh vật ở đường hô hấp có giống như vậy không, thưa PGS?

PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc: Đường hô hấp của chúng ta gồm có đường hô hấp trên và dưới, đều có vi sinh vật cư trú tạo ra thế cân bằng để chống lại sự xâm nhập của vi khuẩn có hại gây bệnh.

Trong cơ thể chúng ta có hệ hô hấp và hệ tiêu hóa với hệ vi sinh vật và có hệ trục cân bằng ruột và phổi, khi sự cân bằng này bị phá vỡ thì dễ sinh ra nhiễm trùng hô hấp và nhiễm trùng đường tiêu hóa. Do đó, sự tương tác này rất có lợi cho đường hô hấp và đường tiêu hóa, nếu một trong hại hệ cân bằng bị xáo trộn và tổn thương thì dễ đưa đến nhiễm trùng.

2. Nhờ PGS điểm danh những bệnh phổi phổ biến ở nước ta do vi sinh vật gây ra? Những bệnh nào chúng ta khống chế rất tốt, bệnh nào việc điều trị vẫn còn gặp nhiều khó khăn?

PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc: Có những tác nhân ngoài cộng đồng cũng như bệnh viện bao gồm vi khuẩn, virus và nấm. Nhiễm trùng ngoài cộng đồng thường gặp nhất là virus, vi khuẩn, ví dụ như virus cảm có nhiều chủng, thông thường nhất là virus cúm xảy ra mỗi năm theo mùa.

Ngoài ra, vi khuẩn cũng là một nhóm tác nhân thường gặp gây ra nhiễm trùng hô hấp, trong đó có viêm phổi, có thể kể đến viêm phổi do phế cầu, viêm phổi do Haemophilus Influenzae là 2 tác nhân thường gây ra viêm phổi ở ngoài cộng đồng.

Như vậy, nếu đường hô hấp mà dễ bị tổn thương từ một nhiễm virus ban đầu, có thể là virus cảm, cúm thì sẽ tạo điều kiện cho nhiễm trùng do vi khuẩn diễn tiến và có thể gây ra bệnh cảnh nặng, đặc biệt là ở người lớn tuổi, những người có bệnh lý đi kèm. Do đó, hiện nay nhiễm trùng hô hấp có tỷ lệ tử vong hàng đầu trong các bệnh nhiễm trùng của cơ thể.

3. Khi xâm nhập vào đường hô hấp thì các vi sinh vật: vi khuẩn, vi nấm, virus sẽ hoạt động như thế nào để gây bệnh cho con người, thưa PGS?

PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc: Hô hấp là con đường chủ yếu để vi sinh vật xâm nhập vào cơ thể chúng ta. Nó tiếp nhận vô số vi sinh vật, nhưng nhờ có sự đề kháng vật lý cũng như đề kháng hệ miễn dịch của chúng ta chống lại nên rất ít trường hợp bị nhiễm trùng.

Phần lớn khi vi sinh vật xâm nhập vào đường hô hấp thì không thể gây bệnh vì nhờ cơ chế bảo vệ. Hàng rào bảo vệ trên niêm mạc đường hô hấp, trên lớp biểu mô lông chuyển có lớp nhầy giúp nó bám lấy vi sinh vật. Ngoài ra, còn phản xạ ho, đóng thanh quản để khi nuốt thì thức ăn, thức uống không rơi vào đường hô hấp.

Khi đường hô hấp với các phản xạ ho, đóng thanh quản hoặc chính hàng rào biểu mô bị tổn thương do bị cúm hoặc hút thuốc lá nhiều – thủ phạm thường xuyên gây ra tổn thương biểu mô đường hô hấp, hoặc tổn thương biểu mô sẵn thì vi sinh vật như virus, vi khuẩn sẽ có cơ hội xâm nhập vào và dễ dàng tăng sinh, nảy nở, phát triển ở đường hô hấp.

Số lượng, độc tố vi sinh vật cũng như hệ miễn dịch của cơ thể sẽ quyết định việc bệnh có xuất hiện triệu chứng không, triệu chứng nặng hay nhẹ.

Tóm lại, sự xâm nhập của vi khuẩn phụ thuộc vào số lượng, độc tố và bản chất, nếu vi khuẩn càng lạ thì đáp ứng miễn dịch càng dữ dội. Đa số các trường hợp tử vong là do hệ miễn dịch của chúng ta bị suy yếu.

4. Việc điều trị viêm phổi do vi khuẩn, vi nấm, virus được tiến hành như thế nào? Có phải điều trị viêm phổi do virus khó khăn hơn 2 tác nhân kia không ạ?

PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc: Điều trị viêm phổi phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh, ví dụ như vi khuẩn, vi nấm hay virus.

Riêng đối với virus không phải khó trị hơn vi khuẩn, mà nó tùy thuộc vào tác nhân gây bệnh, tình trạng kháng thuốc của vi sinh vật đối với kháng sinh được dùng.

Virus cũng tùy loại, ví dụ virus cảm có mấy trăm loại nhưng thường bệnh cũng tự khỏi trong vòng 3-5 ngày. Hay virus cúm phần lớn cũng tự khỏi.

Những loại virus càng lạ, độc lực càng cao, tốc độ phát triển và lây lan nhanh, gây tổn thương tế bào nhiều thì đáp ứng miễn dịch càng dữ dội và làm cho điều trị khó khăn hơn, tỷ lệ tử vong càng cao. Chẳng hạn như hiện nay virus SARS-CoV-2 gây bệnh COVID-19 thì quá mới lạ, nên phải tìm tòi, trải qua quá trình tìm ra cơ chế tác động, thử nghiệm trên lâm sàng rồi áp dụng cho bệnh nhân để xem thuốc kháng virus nào hiệu quả nhất.

Đặc biệt viêm phổi rất dễ kháng thuốc.

Covid – 19

5. Riêng đối với virus SARS-CoV-2, khi virus này xâm nhập vào đường hô hấp của con người thì cơ chế bệnh sinh như thế nào ạ?

PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc: SARS-CoV-2 cũng giống như các loại virus khác. Khi nó xâm nhập vào trong cơ thể thì phải lợi dụng cơ chế sản sinh của tế bào. Hay nói cách khác, khi xâm nhập vào đường hô hấp hoặc cơ quan khác thì gai của virus là những kháng nguyên gắn vào thụ thể của tế bào. Chẳng may cơ thể người có những thụ thể phù hợp với kháng nguyên của virus nên nó xâm nhập rất dễ dàng vào trong tế bào, sau đó mượn cơ chế sản sinh protein trong tế bào để sản xuất hàng loạt virus rồi phá hủy tế bào.

Khi có tín hiệu của virus xâm nhập, thì miễn dịch tự nhiên cũng như bẩm sinh. Vì cơ chế này nên một số người có số lượng virus ít, nếu hệ miễn dịch lấn át thì bệnh nhân tự khỏi hoặc không triệu chứng, hoặc nhẹ. Ngược lại, một số người bị viurs xâm nhập sâu vào đường hô hấp và gây ra viêm phổi.

Như vậy, đáp ứng miễn dịch giữ vai trò quyết định giúp cơ thể chiến thắng hay thất bại trước vi sinh vật, virus. Khi chưa có thuốc đặc trị cũng như vắc xin phòng ngừa thì việc hệ thống miễn dịch toàn vẹn, mạnh và điều hòa sẽ giúp chúng ta chiến thắng.

6. Những người theo dõi tin tức bệnh COVID-19 thường nghe cụm từ “phim phổi trắng xóa” và hiểu rằng đó là tình trạng bệnh nghiêm trọng. Xin PGS cho biết, trên X-quang có hình phổi trắng xóa thường gặp trong những bệnh lý nào? Và sau khi điều trị phổi sẽ phục hồi ở mức độ nào, có di chứng gì không ạ?

PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc: Cụm từ “phim phổi trắng xóa” dễ hình dung. Đây là biểu hiện của tình trạng viêm đông đặc, khi virus xâm nhập vào cơ thể gây hiện tượng viêm. Khi viêm sẽ gây xuất tiết dịch, dịch này lấp đầy phế nang. Nếu dịch viêm lấp đầy phế nang, không có không khí, thì phim sẽ trắng, có thể là từng đốm lan rộng ra, hoặc bị một bên rồi lan sang 2 bên.

Lúc đó hô hấp không đủ oxy, và dẫn đến tình trạng suy hô hấp, hoặc hội chứng suy hô hấp nguy kịch. Hội chứng này tiến triển rất nhanh và phụ thuộc vào đáp ứng viêm của hệ miễn dịch, đôi khi đáp ứng quá mức. Tuy nhiên, tỷ lệ viêm phổi nặng, suy hô hấp cấp nguy kịch làm phổi trắng xóa không chiếm tỷ lệ cao, khoảng 10-15%.

Rất nhiều bệnh nhân COVID-19 thuộc dạng nhẹ, khi vào viện không cần thở oxy. Nhưng những người bị suy hô hấp, oxy giảm thì phải thở oxy, đôi khi phải can thiệp thở máy.

Khi có những triệu chứng về hô hấp, như sốt cao (từ 39 độ), cảm thấy mệt mỏi, khó thở, hụt hơi, kích động, li bì, thì đó là những dấu hiệu nặng của bệnh lý hô hấp và đến ngay bệnh viện để được bác sĩ thăm khác và điều trị.

7. PGS có thể cho biết dịch SARS năm 2003 để lại những kinh nghiệm gì giúp các BS đối phó với bệnh COVID-19 ạ?

PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc: Dịch SARS 2003 có quy mô không lớn như đại dịch COVID-19. SARS cũng thuộc họ của coronavirus nhưng thời gian ủ bệnh ngắn và phát bệnh nhanh. Nhưng đối với COVID-19, thời gian ủ bệnh khá dài, thậm chí là 2 tuần lễ, 3 tuần mới phát bệnh. Nếu không cảnh giác ngay từ đầu thì rất nguy hiểm đối với cộng đồng.

Việt Nam khống chế dịch rất thành công do chúng ta có biện pháp từ sớm để ngăn chặn mầm bệnh. Khi mầm bệnh vào, chúng ta tiến hành cách ly ngay các F1, F2, F3… Ví dụ F0 sẽ được điều trị tại bệnh viện; F1 cách ly tại bệnh viện huyện hoặc dã chiến; F3, F4 cách ly tại nhà; hoặc những người từ nước ngoài về không có triệu chứng cũng được cách ly tại trung tâm.

Thứ nữa, vấn đề ý thức của người dân. Có thể nói người Việt một phần ngại chấp nhận tác nhân lạ, khả năng tử vong của COVID-19 cũng cao hơn cúm. Chúng ta cũng đã từng đối phó với sốt rét, sốt xuất huyết, dịch tả… nên mạng lưới người dân đã sẵn có.

Việt Nam thực hiện cách ly

8. Theo tin tức từ nước ngoài, một số bác sĩ chuyên ngành chăm sóc tích cực khuyên nên để bệnh nhân COVID-19 nằm sấp. PGS có ý kiến thế nào về việc này?

PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc:  Cơ thể chúng ta sống được là nhờ oxy, oxy cung cấp hoạt động cho các tế bào, do đó oxy được lấy từ phổi phụ thuộc vào sự hô hấp và tưới máu ở phổi.

Trong điều kiện bình thường, thông khí và tưới máu cân bằng để tối ưu hóa cung cấp oxy cho máu và tế bào. Phần trên của phổi thông khí nhiều hơn, trong khi đó, ở phần dưới phổi (đáy phổi) được tưới máu nhiều hơn. Do đó, trong từng vùng của phổi, sự thông khí tưới máu không cân đối, nhưng chung quy lại thì nó đồng nhất và bằng nhau.

Khi bệnh nhân suy hô hấp, từ trước đến nay đều cho bệnh nhân nằm ngửa. Nằm ngửa sẽ dễ chăm sóc, cũng là điều kiện sinh lý bình thường, bác sĩ dễ khám bệnh hơn.

Việc nằm sấp trong một số trường hợp có lợi và được khuyến khích. Việc cho bệnh nhân nằm sấp không phải chỉ trong mùa COVID mà đã thực hiện từ lâu. Thông khí nằm sấp là phương pháp điều trị cho một số bệnh nhân bị suy hô hấp khi thông khí bình thường không đạt hiệu quả.

9. Tính đến nay, mặc dù Việt Nam đã có những ca bệnh COVID-19 trở nặng nhưng vẫn chưa có người tử vong. Theo PGS, nhờ những yếu tố nào mà chúng ta có được kết quả này ạ?

PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc: Phải công nhận rằng kỹ năng và kiến thức của bác sĩ và điều dưỡng chúng ta không thua kém gì các nước khác. Bên cạnh đó, sự đồng lòng của tất cả mọi tầng lớp nhân dân, ngành y tế, cơ quan chính quyền, việc tập trung điều trị (dù là người nước ngoài hay trong nước) được đầu tư rất lớn, các bác sĩ, điều dưỡng giành nhiều thời gian tập trung điều trị cho những tường hợp nặng. Đó là điều quan trọng trong việc chúng ta duy trì không có bệnh nhân tử vong cho tới nay.

Cũng nhờ sự ý thức ngay từ đầu của tất cả tầng lớp nhân dân, y tế, Chính phủ mà chúng ta không để số lượng bệnh nhân nhiễm tăng vọt. Nếu để số lượng bệnh nhân tăng vọt vượt quá nhu cầu của cấp cứu hoặc ICU thì chắc chắn những bệnh nhân suy hô hấp không được thở máy nguy cơ tử vong sẽ cao hơn.

10. Trong mùa dịch COVID-19, mọi người càng quan tâm hơn đến vấn đề: ngừa bệnh cho phổi, thanh lọc phổi… Xin PGS cho biết phổi có thanh lọc được không? Theo BS, phương pháp nào thật sự có hiệu quả?

PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc: Về mặt sinh lý của chúng ta từ khi sinh ra đến khi nhắm mắt luôn xảy ra sự thanh lọc trong cơ thể. 99,9% tất cả những vi sinh vật khi xâm nhập vào cơ thể hoặc những hạt bụi xâm nhập vào đường hô hấp sẽ được tống khứ ra ngoài, chỉ có một số ít bệnh nhân có phát bệnh.

Tình trạng phát bệnh liên quan đến việc thanh lọc yếu đi, thí dụ những người lớn tuổi bị tai biến mất phản xạ nuốt, dễ bị hít vào đường hô hấp; mất phản xạ ho; hút thuốc lá gây tổn thương hệ hô hấp; cũng như những bệnh lý đi kèm làm suy yếu hệ miễn dịch.

Bản thân chúng ta là một hệ thống thanh lọc hoàn chỉnh từ vật lý đến hệ thống miễn dịch của tế bào, cần củng cố hệ thống này. Hệ thống “hàng rào” cơ thể như tránh ô nhiễm môi trường, không hút thuốc lá, tránh nhiễm trùng tái đi tái lại ở đường hô hấp. Tăng cường hệ miễn dịch như ăn uống đầy đủ, tập luyện thể dục thể thao.

(Nguồn: Alo bác sĩ)

Trước dịch bệnh Covid – 19 hoành hành trong thời gian sắp tới, việc giữ cho mình một lá phổi khoẻ mạnh là điều cần thiết hơn hết. Có rất nhiều phương pháp để cải thiện sức khoẻ của bản thân cũng như hệ hô hấp như tập Yoga, vận động thường xuyên, tập khí công….

Còn nếu bạn là người bận rộn không có thời gian cho những việc đó, thì hãy sắm ngay cho gia đình mình 1 chiếc ghế massage công nghệ Nhật Bản của Fuji Luxury. Chỉ với 15-20 phút ngồi ghế mỗi ngày, đẩy lùi bệnh tật cho cả nhà !

ngồi làm việc sai tư thế

NGỒI LÀM VIỆC SAI TƯ THẾ – HẬU QUẢ KHÓ LƯỜNG

Ngày nay, chúng ta khó có thể tránh khỏi những …

Xem thêm
giai-ma-cam-giac-kien-bo-o-tay-chan

Giải mã cảm giác kiến bò tay chân-Cảnh báo vấn đề cơ xương khớp

Cảm giác kiến bò tay chân có thể xuất phát …

Xem thêm
cc

BẠN CÓ BIẾT TẦM QUAN TRỌNG CỦA GIẤC NGỦ ?

Ngủ là một hoạt động sinh lí bình thường của …

Xem thêm
co-nen-mua-ghe-massage-nhat-ban-nhap-khau-khong

Có nên mua ghế massage công nghệ Nhật Bản không?

Ghế massage là sản phẩm đang ngày càng được nhiều …

Xem thêm
thum

BỊ THOÁI HOÁ ĐỐT SỐNG CỔ NẾU DÙNG SMARTPHONE TRÊN 2H/NGÀY

Bạn hoàn toàn có thể bị thoái hoá đốt sống …

Xem thêm

ĐĂNG KÝ NHẬN TƯ VẤN MIỄN PHÍ

ĐĂNG KÝ TRẢI NGHIỆM MIỄN PHÍ TẠI NHÀ

CƠ HỘI DUY NHẤT ĐỂ TRẢI NGHIỆM GHẾ MASSAGE VUA TRỊ LIỆU CHỈ VỚI 0Đ

Để lại thông tin để nhận ưu đãi và tư vấn chi tiết ngay lập tức

Hoặc liên hệ 0961 639 888 để được biết thêm chi tiết

Scroll to Top